Muxu yahay cudurka Korona Fayras? Wax badan ka ogoow

98
Saynisyahanada adduunka ayaa daraasaad ku samaynaya fayraska Corona, kaasi oo oo aan ilaa hadda talalkiisa la helin. Sawirka [Bing Guan/Reuters]

Iyada oo dunidu ay sii kala xirmeyso laguna jiro xaalad degdeg ah oo ka dhalatay cudurka dunida ku faafay ee Korona ayaa waxaa la diiwaangaliyay kiisas cusub oo cudurka ah meel ka baxsan halkii uu ka bilowday ee bartamaha Shiinaha magaalada Wuhan.

Ilaa iyo 17 bisha Maarso ugu yaraan in ka badan 7 kun oo qof ayaa cudurka Covid 19 ugu dhimatay dunida oo idil. In ka badan 173 kun waxaa laga helay xanuunka Korona. Waxa uu sidoo kale ku faafay in ka badan 150 waddan oo dunida walina meel horleh ayuu gaaraya.

Haddaba muxuu yahay xanuunkaan dunida dhibaatada adag ku haya oo dalal badan ay gabi ahaanba u xirmeen halka kuwa kalena ay qorsheynayaan in ay ku dhaqaaqaan tilloobiyin la mid ah dalalkii hore si ay u yareeyaan khatarta cudurka.

Muxuu yahay Korona?

Sida ay Hey’adda caafimaadka adduunka ee WHO ayaa sheegtay fayraska Korona uu yahay fayras sababa cudurro ay ka mid yihiin hergabka caadiga ah iyo kuwa daran sida cudurka ku dhac neefmareenka ee SARS iyo kan kale ee loo yaqaan Middle East Syndrome ama hergabka geela.

Fayrasyadaan ayaa markii hore xayawaanku waxay u gudbiyeen bini aadanka. SARS mid ka loo yaqaan ayaa bini aadamka waxay ka qaadeeen mukulaal ama yaanyuur duureed, halka MERS-kana la sheegay in laga qaaday nuuc geela ka mid ah.

Magaca Korona ayaaa ka yimid eray Latin ah oo micnihiisu yahay Taaj.Marka lagu eego Maykaraskoobka korontada ku shaqeeya waxa u eg tahay sida ay ku wereegsantahay taaj qorax aha ma wareeg qorax ah oo iftiin badan.

Cudurka Korona Virus ayay markii ugu horreysay arkeen mas’uuliyiinta Shiinaha  waxayna kaddib ku magacaabeen SARS COV2. Waa cudur aan horay loogu aqoon bini aadanka ,walloow hadda la xaqiijiyay in bini aadanku isqaadsiin karo.

Maxay yihiin calaamadaha

Hey’adda caafimaadka adduunka ayaa calaamadaha cudurka ku sheegtay qandho,qufac, neefta oo yaraata mararka qaar ay dhib noqoto in qofku neefsado.

Xaaladaha xun marka uu gaaro cudurka Korona waxa uu keeni karaa oofwareen, xubno badan  jirka oo shaqada gaba ama dhimasho.

Qiyaasaha la hayo ee inta cudurku qofka ku dhacayo iyo mudada uu huursanyahay ayaa lagu sheegay 1  ilaa 14 bari oo ah muddada qofka infection-ku ku dhacayo iyo inta cudurku si toos ah uga soo muuqanayo. Inta baadn dadka cudurka qaba ayaa isku arka shan ilaa iyo lix bari gudahood.

Dadka qaar oo qaba cudurka ayaa mararka qaar aysan ka muuqaneyn calaamadaha inkasta oo ay qabaan cudurka.

Ilaa iyo intee ayuu cudurku dilaa yahay

Dhimashada cudurka ayaa mareysa lix kun iyo afar boqol, waxaana ay ka badantahay ama dhaaftay dhimashadii sannadihii 2002-2003 ee ka dhalatay cudurka SARS oo xilligaasna ka bilowday Shiinaha.

Cudurka SARS oo ku dhaca neefmareenka ayaa dilay 9 boqolkiiba dadkii uu ku dhacay oo u dhiganta 800 oo dunida dacaladeeda ah iyo 300 oo Shiinaha kaliya ah.

Inkasta oo cudurku uu si dhaqso ku faafayo haddana Hey’adda caafimaadka adduunka ayaa sheegtay in heerka dhimashadu uu yaryahay oo ay mareyso 3.4 boqolkiiba.

Cudurka ayaa ka bilowday gobolka Bartamaha Shiinaha ku yaal ee Hubei gaar ahaan magaalada Wuhan.  Mas’uuliyiinta caafimaadka Shiinaha ayaan wali go`aan ka gaarin halka uu cudurku ka yimid, waxay se tuhmayaan in uu ka bilowday suuqa lagu iibiyo cuno badeedka ee magaalada Wuhan.

7-dii bisha Febraayo cilmi baarayaal u dhashay Shiinaha ayaa shegay in ay suurogal tahay in  cudurka laga qaaday xayawaan cudurka qabay oo uu sidaa bini aadanka ku soo gaaray. Saynisyahanada ayaa ka shakisan in kibiliga ama fiidmeerta iyo masku midkood sababay cudurka.

SHARE